HP System Fan 90B: wat betekent deze ventilatorfout?

Wat betekent HP System Fan (90B)?

System Fan (90B) is een HP-waarschuwing die betrekking heeft op het koelsysteem. De laptop detecteert tijdens het opstarten dat een koelventilator niet werkt zoals verwacht of dat het systeem onvoldoende warmte kan afvoeren.

Bij HP kan de melding tijdens het starten verschijnen voordat Windows wordt geladen. Je kunt daarbij een waarschuwing zien waarin wordt aangegeven dat een cooling fan niet correct functioneert.

De 90B-code is daarom geen Windows-foutcode. De melding ontstaat op een veel vroeger moment in het opstartproces en heeft betrekking op hardware, firmware en de koeling van de laptop.

Wanneer detecteert een HP laptop foutcode 90B?

Tijdens het inschakelen initialiseert de laptop verschillende hardwarecomponenten. Ook de koeling wordt gecontroleerd. Een ventilator is daarbij niet alleen een elektromotor die aan of uit staat.

Afhankelijk van het HP-model kan de ventilator via meerdere aansluitingen met het moederbord communiceren. Naast de voeding en massa kan er bijvoorbeeld een toerentalsignaal worden gebruikt waarmee de elektronica kan controleren of de ventilator daadwerkelijk draait.

Als het systeem niet het verwachte gedrag van de koeling ziet, kan tijdens de opstartprocedure System Fan (90B) verschijnen.

Daarom is het mogelijk dat je de ventilator hoort bewegen, terwijl de laptop toch een fan-error geeft. Alleen horen dat de ventilator draait is niet altijd voldoende om vast te stellen dat het volledige ventilatorcircuit goed functioneert.

Mogelijke oorzaken van HP System Fan 90B

De oorzaak verschilt per HP-model en situatie. Bij diagnose kijken we daarom niet alleen naar de ventilator zelf, maar naar het complete koelsysteem.

1. Ventilator draait niet

Een defecte ventilatormotor of versleten lager kan ervoor zorgen dat de rotor helemaal niet meer begint te draaien. Bij sommige defecten probeert de ventilator kort te starten en stopt hij daarna weer.

2. Ventilator draait te langzaam of onregelmatig

Een ventilator hoeft niet volledig stil te staan om een probleem te veroorzaken. Slijtage van het lager, mechanische weerstand of vuil rond de rotor kan ervoor zorgen dat het toerental niet normaal wordt opgebouwd.

Je kunt dan bijvoorbeeld merken dat de ventilator:

• moeilijk op gang komt;
• steeds start en weer stopt;
• ratelt of tikt;
• ongewoon langzaam draait;
• alleen na meerdere starts goed begint te draaien.

3. Stof blokkeert de luchtstroom

Een laptopventilator kan nog prima draaien terwijl de warmteafvoer toch sterk beperkt is. Stof verzamelt zich vaak tussen de ventilator en de lamellen van de heatsink.

Daardoor kan een compacte stoflaag ontstaan die van buitenaf niet altijd zichtbaar is. De ventilator verplaatst dan lucht, maar een groot deel daarvan komt niet meer effectief door de koelribben.

4. Ventilatorconnector zit niet goed vast

De ventilator is via een kleine connector met het moederbord verbonden. Een losse connector, slecht contact of beschadigde kabel kan de voeding of het toerentalsignaal onderbreken.

Dit kan bijvoorbeeld optreden nadat de laptop eerder is geopend voor onderhoud, een accuvervanging of een andere reparatie.

5. Probleem met het toerentalsignaal

Bij ventilatoren met toerentalfeedback kan de ventilator mechanisch draaien terwijl het moederbord geen correct RPM-signaal ontvangt. Het systeem kan dan niet betrouwbaar bevestigen dat de fan met het verwachte toerental werkt.

In zo'n situatie kan alleen de ventilator zien draaien dus een verkeerde conclusie geven.

6. Ventilatoraansturing op het moederbord

De ventilator krijgt zijn voeding en besturing vanuit het moederbord. Afhankelijk van het ontwerp zijn daarbij onder andere fan-power, toerentalfeedback en elektronische regeling betrokken.

Als de ventilator zelf goed is maar niet correct wordt gevoed of aangestuurd, moet het probleem verder richting het moederbord worden onderzocht.

7. BIOS of firmware

HP noemt bij verschillende modellen ook BIOS/firmware als onderdeel van de troubleshooting voor een 90B-fout. Dat betekent echter niet dat iedere 90B-melding met een BIOS-update kan worden opgelost.

Een ventilator die mechanisch vastzit, een onderbroken kabel of een defect ventilatorcircuit wordt vanzelfsprekend niet gerepareerd door alleen software bij te werken.

HP geeft 90B maar de ventilator draait wel

Dit is mogelijk en is diagnostisch een belangrijke situatie. Draaien en correct functioneren zijn niet precies hetzelfde.

De ventilator kan bijvoorbeeld:

• wel draaien maar onvoldoende toerental bereiken;
• onregelmatig draaien;
• pas te laat starten;
• een instabiel of ontbrekend toerentalsignaal geven;
• wel draaien terwijl de heatsink door stof nauwelijks lucht doorlaat;
• op sommige starts wel en op andere starts niet correct initialiseren.

Bij HP laptops met meerdere ventilatoren is er nog een extra mogelijkheid: de ventilator die je hoort draaien hoeft niet dezelfde ventilator te zijn waarop de fout betrekking heeft.

Vooral HP OMEN- en ZBook-modellen kunnen afhankelijk van de uitvoering meerdere fans voor CPU en GPU gebruiken.

De ventilator is maar één onderdeel van de HP-koeling

Het koelsysteem van een laptop bestaat uit meer dan alleen een fan. Afhankelijk van het model kunnen onder andere aanwezig zijn:

• één of meerdere ventilatoren;
• heatpipes of vapor-chamberconstructies;
• een heatsink op CPU en eventueel GPU;
• koelribben waar lucht doorheen wordt geblazen;
• luchtinlaten in de bottom case;
• uitlaatopeningen aan zijkant of achterzijde;
• thermische pasta en thermal pads;
• temperatuursensoren en elektronische fanregeling.

Daarom moet een 90B-diagnose kijken naar de complete route waarmee warmte vanuit de processor of GPU naar buiten wordt afgevoerd.

Wat kun je zelf veilig controleren bij System Fan 90B?

Controleer de ventilatieopeningen

Zet de laptop uit en controleer of de luchtinlaten en uitlaatopeningen zichtbaar geblokkeerd zijn door stof of vuil. Gebruik de laptop niet op een zachte ondergrond die de luchtinlaat afsluit.

Luister naar de ventilator tijdens het starten

Let bij een koude start op het gedrag van de ventilator. Hoor je hem helemaal niet, probeert hij meerdere keren te starten of hoor je een ratelend of schurend geluid? Dat zijn nuttige aanwijzingen voor de verdere diagnose.

Controleer of de melding steeds terugkomt

Start de laptop niet tientallen keren achter elkaar, maar controleer of 90B reproduceerbaar bij een normale koude start verschijnt. Een terugkerende melding moet niet worden genegeerd.

Noteer het exacte HP-model en productnummer

De koelconstructie kan sterk verschillen tussen bijvoorbeeld een HP Pavilion, Envy, EliteBook, ProBook, ZBook, OMEN of Victus. Het exacte productnummer helpt om te bepalen welke ventilator- en heatsinkconfiguratie in jouw laptop zit.

Kun je een HP laptop met foutcode 90B blijven gebruiken?

Dat is niet verstandig voordat duidelijk is waarom de waarschuwing verschijnt. HP waarschuwt bij System Fan 90B dat verder gebruik bij een niet-correct werkende koeling kan leiden tot onvoorspelbaar gedrag en uitschakelen.

Moderne processors hebben verschillende vormen van thermische beveiliging en kunnen hun prestaties verlagen wanneer de temperatuur oploopt. Dat is echter geen reden om een bekend probleem met de koeling langdurig te negeren.

Vooral wanneer de ventilator niet draait, de laptop snel heet wordt of zichzelf uitschakelt, moet eerst het koelingsprobleem worden onderzocht.

System Fan 90B of alleen een luidruchtige HP ventilator?

Een luidruchtige ventilator en foutcode 90B zijn twee verschillende zoekintenties.

Bij System Fan 90B heeft de laptop zelf tijdens het starten een probleem met de koeling gedetecteerd.

Een ventilator kan daarentegen lawaai maken zonder dat 90B verschijnt. Een versleten lager, vervuiling of een fan die voortdurend op hoog toerental draait kan geluid veroorzaken terwijl de laptop nog geen 90B-waarschuwing geeft.

Heb je vooral last van geluid zonder 90B-melding? Lees dan: HP laptop ventilator maakt lawaai .

Wanneer is professionele diagnose van 90B nodig?

Blijft System Fan 90B na een herstart terugkomen, draait de fan niet normaal of wordt de laptop duidelijk te warm, dan is verdere diagnose verstandig.

Afhankelijk van de klacht kan daarbij worden gecontroleerd:

• of de ventilator mechanisch vrij draait;
• of stof de heatsink en koelribben blokkeert;
• of de ventilatorconnector en kabel in orde zijn;
• of de fan de juiste voeding krijgt;
• of toerentalfeedback aanwezig is;
• of de ventilator correct wordt aangestuurd;
• of meerdere fans correct functioneren;
• of de heatsink en thermische overdracht in orde zijn;
• of verdere diagnose richting het moederbord nodig is.

De uitkomst bepaalt vervolgens of reinigen voldoende is, de ventilator vervangen moet worden of dat er een ander probleem in het koel- of aansturingscircuit zit.

Wanneer moet de HP ventilator worden vervangen?

Vervanging is logisch wanneer uit de diagnose blijkt dat de ventilator zelf defect is. Bijvoorbeeld wanneer hij mechanisch vastloopt, niet betrouwbaar start, abnormaal geluid maakt of geen correct toerentalsignaal meer levert.

De juiste ventilator moet op het exacte HP-model worden geselecteerd. Zelfs binnen dezelfde commerciële serie kunnen verschillende moederborden, CPU/GPU-configuraties, heatsinks en fanonderdelen zijn gebruikt.

Meer over deze reparatie: HP laptop ventilator vervangen .